آنيماسييا تئخنيکالاري اوزره 

  انیمیشن فيلملري چئشيدلي و سايا گلمزجه يؤندملر و تئخنيکالار ايله ايستحصال اولونور. طبیعي کي بو صنعتين تئخنولوگييايا (تکنولوژی) سيخ باغلي اولدوغونا گؤره، تئخنولوگييا ايره ليله ديکجه، تئخنيکالاري نين دا سايي آرتيب، مودئرنلشير. آنجاق بو سايا گلمز تئخنيکالاري 4 عومومي دسته يه بولمک اولار.

  الف. ايکي اؤلچولو (2D) آنيماسييا؛ (کلاسيک جيزگي فيلمي کيمی)     

  ب. 3 اؤلچولو آنيماسييا (کوکلا، گئرچک جيسملر، نسنه لر و اينسانلار ايله انیمیشن)     

 ج. کومبيناسييا (موختليف يؤندملرين بير فيلمده بيرلشمه سي؛ جانلي فيلم_انیمیشن ياخود کامپیوتر انیمیشن_جيزگي فيلم کومبيناسييالاري کيمي   

  د. کامپیوتر انیمیشن

  بو هر قوروپون، اؤز ايچينه آلديغي تئخنيکالارين سايي، بوندان اؤنجه دئديگيميز کيمي سايا گلمزلر، آنجاق بير نئچه سي اوزره قيساجا اولاراق معلومات حاضيرلانميشدير. (آردینی اوخویون.)

الف. يکي اؤلچولو آنيماسييا (2 Dimensional Animation)

الف-1. سئل انیمیشن (تالک واراقلاري اوزرينده چکيلن رسملر ایله انیمیشن)

  بو تئخنيکادا حرکت رسملري شفاف تالک واراقلاري اوزرينده چکيليب، رنگلنه ندن سونرا آرخا پلان قاتي اوسته قويولوب، کامئرا ايله فوتوشکيللري چکيلير. بو تئخنيکاني ايلک دفعه  اولاراق آمئريکالي کينوچو،  " ائارل هورد " [1] 1915`ده ايشلتميش، سونرالار ايسه ايکي انيماتور،  " راول باررئ "  و  " بيلل نولان "  بو يؤنده مي کاميللشديريرلر. شففاف تالک واراقلاريني ايستيفاده ائتمک ايديياسي ساده نظره گليرسه ده، جيزگي فيلم صنعتينده بؤيوک و اساسلي دييشيکلره سبب اولدو. آيريجا بو تئخنيکا پئرسپئکتيولي و چوخ قاتمانلي پلانلارين ايجاد ائديله بيلمه سينه يول آچدي.  والت ديسني ايستحصاللاري بو تئخنيکا اوچون بير اؤرنکدير.

الف-2. Paper Animation  (کاغيذ اوزونده جيزگي فيلم)

 بو تئخنيکالي فيلملرده، تالکين ايشله نيلممه ديگي و هر حرکت رسميني بوتون تفصيلات ايله يئنيدن چکيله جگي اوزدن، آرخا پلانلار اولدوقجا ساده و تفصيلاتسيز چکيلير. ساده آرخا پلانلار و تيترک گؤرونتولر بو تئخنيکانين اؤزلليکلريندندير و کاغيذ اوزرينده ايز بوراخا بيلن هر هانسي آلت ياخود ماتئرييالدان، بو تئخنيکا اوچون فايدالانماق اولار.

الف-3. Animation without Camera  (کامئراسيز آنيماسييا)

  آنيماسييا فيلمي ايستحصالي نين ان اوجوز باشا گلن يوللاريندان بيريدير، چونکو بو تئخنيکادا بير باشا خام فيلم (نئقاتيو) اوزرينده رسم چکيب ياخود يانيق فيلم اوزونو جيزيب، کامئرا و لابراتووار مرحله لرينه احتيياج دويمادان فيلم ايستحصال ائتمک اولار. خام فيلمي ظاهير ائتسک ياخود اسکي و ايشه گلمز نئقاتيولري ژاوئل سويو ايله يوساق، اوزو رسملنه بيله جک شففاف بير ناوارا چئوريلر. حرکت رسملري بو شيريغ اوزرینده آرد-آردا رسمله نيرسه، کامئرا و لابراتووارا احتيياج دويولماز بير آنيماسييا فيلمي دوغرولار. يانيق فيلم اوزونو ده جيزيق سالماقلا رسملنديريرسک، بنزر بير فيلم الده ائده بيلريک. يانيق فيلم اوزونو جيزماقلا گؤزل و تاثيرلي تصويرلر ياراتماق اولار. بو تئخنيکا اوچون 16 mm نئقاتيولريني ده ايشله ده بيلريک، آنجاق بؤيوک کادراژلار (35 mm  و ان اوياخشيسي 75 mm  لئنتلر) ايشلتسک، ايش داها راحات و نتيجه ايسه ياخشيراق اولار. بو تئخنيکا اوچون ان ياخشي نومونه، کورولين ليف_ين انئسی فئستيوالي موکافاتي قازانميش  "ايکي باجي"  (Two Sisters - 1990) فيلميدير. بو تئخنيکانين ياراداني نورمن مک لارئن ايسه عؤمور بويو بو تئخنيکا اوزره چاليشيب بؤيوک و ده يرلي ياراديجيقلار گؤسترميش.

الف-4. کسيلميش موقاووا پارچالاري ايله انیمیشن (Cut-Out)

  کاراکتئرلر موقاووا (قالين کاغيذ) تيکه لري ايله دوزلديليب، اويناياجاق (اويناقليق) يئرلرينه ايسه اويناق (مفصل) قوشولور. بعضا ده کولاژ (Collage) تئخنيکاسي (پارچا، ايپ، قازئته تيکه لري، فوتوشکيل و باشقا ماتئريياللار) ايله بزه ديليب، آرخا پلان اوزرينده حرکتله نيب، کامئرا ايله تک_کادر اولاراق فوتوشکيللري چکيلير. بو تئخنيکا، بعضا ترس_ايشيقلي (سيلوئت انیمیشن: Silhouette Animation) شکيلده ده حياتا کئچيريلير. يعني قارا موقاووادان دوزه ديلميش پئرسوناژلار، آلتيندان ايشيقلانديريلميش بير شوشه اوزرينده حرکتلنديريليب، تک_کادر اولاراق کامئرا ايله فيلم اوزونه چکيلير. اؤرنک.

الف-5. سانجاق تاختاسي انیمیشنی (Pin Screen)

  بو تئخنيکا اوچون مينلرجه سانجاق يان-با-يان بير تاختا اوزونه سانجيلير. بو بويلاري ده ييشيلر سانجاقلار، مخصوص بير بوجاقدان ايشيقلانديريليرسا، فرقلي بويدا اولدوقلارينا گؤره موختليف تونلار الده ائديلر. بو تئخنيکادا آنيماتورلار (عموميتله هر تاختا اوچون ايکي آنيماتور) بو ديک تاختانين دال و قاباغيندا دوروب، سانجاقلارين اوجاليغيني دييشديرمک ایله ايسته ديگي تصويرلري ياراديب، کامئرا ايله تک-کادر اولاراق فيلملريني چکيرلر. بو تئخنيکانين ياراديجيلاريینین،  ("الکساندر الکسیف (Alexander Alexeieff)"  ايله  "کلر پارکر (Claire Parker)") بيرگه ايشله ديکلري  "چيلخا گؤزلليک(pure beauty)"  بو تئخنيکا اوچون بير نومونه دير.

الف-6. Photo Animation

  جانلي پئرسوناژين، رول اوينارکن، دال-با-دال فوتوشکيللري چکيلير. بو فوتوشکيللردن بعضيلري سئچيليب، چئوره لري کسيليب، آرخا پلان قاتي اوسته يئرلشديريلديکدن سونرا تک-کادر اولاراق يئنيدن فوتوشکيللري چکيلير. بعضا بو فوتوشکيللر موختليف ماتئريياللار (مثلا پاستئل، ياغلي بويا و باشقالاری) ايله، خوصوصي تاثيرلر ياراتماق اوچون بزه ديليب سونرا کامئرا ایله فوتوشکیللری چکيلير.

الف-7. کامئرا آلتي آنيماسييا (Under Camera Animation)

  آلتيندان ايشيقلانديريلميش بير شوشه اوزرینه سپيلميش نارين قوم، آغاج پوکه سي، مينجيق و باشقا نارين جيسملر، مرحله_مرحله  فورمالاشيب، يواخاريدان، شوشه اوزونه ديک باخان کامئرا ايله تک_کادر اولاراق فيلملري چکيلير. تصويرلرين کامئرا آلتيندا ایکن، بير_بير پوزولوب يئنيدن و بداهتاً يوغرولاجاقلاري، تصادوفي و خوصوصي ائستئتيکالي تصويرلرين دوغرولماسينا گتيريب چيخارير.  " قوم ایله انیمیشن (Sand Animation)"  تئخنيکاسي دا بو قوروپداندير و کارولين ليفین " خيابان " فيلمي بو تئخنيکا ايله ايستحصال اولونموشدور.

الف-8. Rotoscope

  مخصوص وساييط ايله بؤيودولموش، جانلي پئرسوناژلارين فيلم فرئملري يئنيدن باشقا بير سطح (کاغيز، سئل و ساییره) اوزرينده چکيليب، بير-به-بير فوتوشکيللري چکيلير (البته باشقا تئخنيکالار اوچون دا ايستيفاده اولونار).

 ب. اوچ اؤلچولو آنيماسييالار (3 Dimensional Animation)

 ب-1.    Stop Motion

  بو تئخنيکادا، کوکلا، گئرچک نسنه لر، جانلي پئرسوناژلار و باشقا اوچ اؤلچولو نسنه لر، کامئرا اؤنونده اويناديلاجاق شئيلرديرلر. بو تئخنيکانين آديندان بللي اولدوغو کيمي، کامئرا دايانديريلميشکن، پئرسوناژلارين، حرکت تصوورونون ياراديلماسي اوچون لازيم دييشيديريلمه لريندن سونرا، کامئرا ايشه سالينيب، صحنه دن، (دوغرولاجاق حرکته باغلي) بير ياخود نئچه فوتوشکيل چکيلير. بو تئخنيکاني بلکتون و ائ.اسميت کشف ائديب، ايلک اولاراق  " Humorous Phases of Funny Faces"  فيلمينده ايستيفاده ائتميشدير.

  ايلک دؤور کوکلا_انیمیشن پئرسوناژلاري پالچيقدان يوغرولوردولار، آما بو تئخنيکا اوچون يارارلي ماتئريال، موم و موما بنزر باشقا ماتئريياللاردير.

  ب-2.  Pixilation

  بو تئخنيکادا جانلي پئرسوناژلارين ايفا ائتديگي رول، کامئرا ايله چکيلير. چکيلن فيلمين بعضي کادراژلاري سئچيلير و سوژئته اويغون بير زامانلاما ايله، دال-با-دال گؤستريلير. کسينتيلي حرکتلر بو تئخنيکالي فيلملرين بير اؤزلليگيدير.

ج. کامپیوتر انیمیشن 

  آنيماسييا صنعتي نين ان يئني تئخنيکاسيدير و موختليف تئخنيکالاري اؤز ايچينه آلير و گون_به_گون ايره ليله يه رک يئپ_يئني دونيالار ياراتماغا ايمکان يارادير. بو تئخنيکانين آلت_تئخنيکالاري نين سايي چوخدور، آنجاق اؤنملي قوللاريندان بيري، 3 اؤلچولو کامپیوتر انیمیشن_یدیر (شئرئک, بوز دؤورو, اویونجاقلار حیکایه سی و ... کیمی).

  کامپیوترين، بو صنعتده ايستيفاده ائديلمه سيندن بري، کلاسيک آنيماسييانين چوخلو مشققتلي مرحله لري نين راحاتلاشماسي، بعضيلري نين ايسه لغو اولونماسي ايله ياناشي، فانتاستيک دونيالاردان توت تا گئرچک گؤرونتولردن سئچيلميه جک صحنه لرين ياراديلماسينا ايمکان ياراديلميشدير. بوندان اؤنجه تهلوکه لي و هزينه لي اولاراق ياراديلان اوزل ائفئکتلي صحنه لر، بو دؤنم کينو صنعتينده، کامپیوتر ايله تام تهلوکه سيز و آز مخاريجلي اولاراق وار ائديلمه سي مومکون اولوب. باشقا کامپیوتر تئخنيکالاريندان، Flash Animation، کامپیوتر کات_اوت-و تئخنيکاسينی سايماق اولار.

  د. کومبيناسييا (Combination)

  بو تئخنيکانين آدي انیمیشن صنعتي نين دوغولوشو ايله ده باغليدير. نئجه کي  ايلک آنيماسيالار بو تئخنيکانين بير قولو اولان  "Live Action-Animation"  (جانلي فيلم-آنيماسييا) کومبيناسيياسي تئخنيکاسي ايله ايستحصال اولونوبار. ايلک آنيماسييا فيلمي آديني قازانان، بلکتون_ون  "گولونج اوزلرين گولدوروجو دييشمه لري" (Humorous Phases of Funny Faces) (1906) فيلمي بو تئخنيکا ايله چکيلميشدير. بو فيلم چوخوسو جانلي فيلم اولاراق، استوپ-موشین تئخنيکالي آنيماسييا صحنه لريني اؤز ايچينه آليبدير. عوموميتله موختليف فيلم و آنيماسييا يؤندملري نين بير فيلمده بيرلشمه سينه کومبيناسييا دئييلير. داينامئیشين (Dinamation)، بو تئخنيکانين باشقا آلت_تئخنيکالاريندان و گئرچک دونيا ايله فانتاستيک دونيانين بيرلشمه سيدير، بو تئخنيکادا، ميثال اولاراق، جانلي پئرسوناژلار دقيق دئکوپاژلي سئنارييا اساسيندا، خيالي و صحنه ده حاضير اولمايان پئرسوناژلار قارشيسيندا روللاريني اويناييب، سونرا مونتاژ مرحله لرينده آنيماسييا اولاراق خيالي پئرسوناژلار دا فيلمه آرتيريليرلار. بو تئخنيکا، هر زامان  "راي هاري هاوزئن(Ray Harryhausen)"  آديني آنديرير. هاوزئن بو تئخنيکا ايله چوخلو سايدا فيلم ايستحصال ائتميشدير. هاوزئن_ين  " سيندبادين يئددينجي سفري"  فيلمي بو تئخنيکا اوچون ياخشي اؤرنکلردن بيريدير. کامپیوتر، بو تئخنيکانين  دا ساي آرتماسينا سبب اولوبدور.  "کينگ کونگ(King Kong)" ،  "اوزوکلر کرالی(King of the Rings)"  کيمي فيلملر، 3 اؤلچولوکامپیوتئر آنيماسييا، جانلي فيلم، دئکور آرخا پلانلار و ... کومبيناسيياسيدير. باشقا بو تئخنيکا اوچون اؤرنک، والت ديسني_نين  "خزینه پلانئتی(Treasure Planet)" فيلميدير. بو فيلم، کلاسيک جيزگي فيلم ايله 3 اؤلچولو کامپیوتر آنيماسييا کومبيناسيياسيدير.

  آنيمارال-دا يازيلدي، 2008[2]

 [1] Earl Hurd: September 14, 1880 - September 28, 1940

  [2]قايناقلار: 

·         The Technique of Film Animation, By: John Halas & Roger Manvel

·         پيلبان درگيسي، نومره 10 

·         ویکی پئدییا

·         و باشقا قايناقلار 

  آنيمارال يازيلاريندان ايستيفاده ائتمک، قايناغي يازيليرسا، سربستدير.